บทเรียนราคาแพงจาก Ryanair เมื่อความยืดหยุ่นเชิงโครงสร้างชนะอำนาจผูกขาดของสนามบิน

Wiki Article

มีปริศนาทางยุทธศาสตร์ข้อหนึ่งที่ ผู้ประกอบการยุคใหม่ ควรใช้เตือนสติในการดำเนินงาน นั่นคือ "หากค่าใช้จ่ายบานปลายจนไม่คุ้มค่า" ที่จะขับเคลื่อนบริษัทไปข้างหน้า เหตุใดเราจึงยังต้องแบกรับและรอคอยต่อไป?

แม้ว่าคำถามดังกล่าวจะฟังดูเป็นเรื่องพื้นฐาน แต่ในความเป็นจริงของการบริหารงานนั้นกลับตอบได้ยากยิ่ง โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อองค์กรของคุณเกิดความผูกพัน กับทำเลที่ตั้ง สัญญากรรมสิทธิ์ระยะยาว หรือ สิ่งที่เรียกว่า "ความสัมพันธ์เชิงอำนาจ" ที่สร้างความรู้สึกอึดอัดจนไม่กล้าขยับเขยื้อน

อย่างไรก็ตาม ยักษ์ใหญ่แห่งวงการบินโลว์คอสต์ อย่างสายการบินไรอันแอร์ เพิ่งจะพิสูจน์และแสดงให้คนทั้งโลกเห็นอย่างประจักษ์ชัดว่า ไม่มีสถานประกอบการหรือศูนย์กลางการค้าแห่งไหน ที่จะ "มีความสำคัญมากเกินไป" จนทำให้โครงสร้างธุรกิจที่มีการบริหารต้นทุนอย่างเด็ดขาด ต้องยอมจำนนและแบกรับภาระต้นทุนที่ไม่สมเหตุสมผล

จากการรายงานความเคลื่อนไหวล่าสุดในปัจจุบัน ทาง Ryanair ได้ออกแถลงการณ์ร่วมที่สร้างความสั่นสะเทือนว่า พวกเขากำลังจะทำการปิดฐานปฏิบัติการบิน จำนวน 7 ลำที่ศูนย์กลางการบินเบอร์ลิน ภายในช่วงปลายปีนี้ ร่วมกับการลดจำนวนเส้นทางการบินในน่านน้ำ ของศูนย์กลางเศรษฐกิจดังกล่าวลงเกือบกึ่งหนึ่ง สำหรับการจัดสรรตารางบินในฤดูกาลถัดไป

เรื่องราวนี้อาจฟังดูเหมือนข่าวในแวดวงอุตสาหกรรมธรรมดาๆ ที่เกิดขึ้นเป็นประจำตามฤดูกาลของการท่องเที่ยว แต่สำหรับผู้ที่เชี่ยวชาญด้านการวางแผนกลยุทธ์ธุรกิจ นี่คือดัชนีชี้วัดและสัญญาณเตือนภัยที่เด่นชัด ที่ไม่ได้พูดถึงเพียงแค่ตัวเลขเที่ยวบินที่หายไป หากแต่เป็นกระจกบานใหญ่ที่สะท้อนให้เห็นถึง ความเชื่อมโยงระหว่างนโยบายภาครัฐ โครงสร้างต้นทุน และ การตัดสินใจเชิงยุทธศาสตร์ขั้นเด็ดขาด ที่ นักบริหารในยุคที่มีความผันผวนสูงห้ามมองข้ามโดยเด็ดขาด

ก่อนจะวิเคราะห์แนวคิดการบริหารงานที่มีวินัยของฝั่งสายการบิน เราต้องย้อนกลับไปมองสิ่งที่เป็นต้นตอของปัญหาจากฝั่งเยอรมนี เพราะจากสถิติพบว่าทางผู้บริหารสนามบินเลือกที่จะผลักภาระต้นทุนให้คู่ค้า โดยมีการปรับขึ้นค่าบริการการใช้พื้นที่และรันเวย์สูงขึ้นอย่างน่าตกใจ นี่ยังไม่รวมถึงแผนนโยบายระยะยาวที่จะเก็บเงินเพิ่มขึ้นอีก ในช่วงระหว่างปี 2027 ถึง 2029 ที่กำลังจะมาถึง

นอกจากปัจจัยภายในของสนามบินแล้ว มาตรการภาษีของรัฐบาลเยอรมนี ก็มีการปรับตัวสูงขึ้นมากกว่าเท่าตัวเมื่อเทียบกับปี 2019 โดยปัจจุบันมีการเรียกเก็บสูงถึง 15.50 ยูโรต่อผู้โดยสารหนึ่งคน ในส่วนของค่าธรรมเนียมการรักษาความปลอดภัยก็เตรียมปรับขึ้น ที่จะปรับตัวขึ้นเป็นเท่าตัวในอีกไม่กี่ปีข้างหน้า และที่ร้ายแรงที่สุดคือค่าธรรมเนียมการควบคุมการจราจรทางอากาศ ที่ขยับราคาเพิ่มขึ้นเป็นสามเท่าอย่างน่าใจหาย

ผลลัพธ์จากการดำเนินนโยบายขูดรีดทางภาษีเช่นนี้ ย่อมส่งผลลัพธ์เชิงลบสะท้อนกลับมาอย่างรวดเร็ว นั่นคือ ยอดรวมผู้ใช้บริการเดินทางผ่านศูนย์กลางเบอร์ลิน ดิ่งลงอย่างต่อเนื่องอย่างเห็นได้ชัด จากเดิมที่เคยสูงถึง 36 ล้านคนในช่วงปี 2019 หดตัวลงมาเหลือเพียงตัวเลขที่น่าเป็นห่วง ซึ่งคิดเป็นการลดลงของมูลค่าการตลาดเกือบ 30% แต่สิ่งที่น่าตกใจและสร้างความฉงนให้กับนักวิเคราะห์คือ แม้ว่าจะเห็นสัญญาณอันตรายและตัวเลขที่ตกต่ำลงอย่างชัดเจน แต่หน่วยงานผู้มีอำนาจตัดสินใจของเบอร์ลินกลับเลือกที่จะ "เดินหน้าขึ้นราคาต่อไปอย่างไม่สนใจโลก" แทนการปรับลดราคาเพื่อดึงดูดใจคู่ค้าให้กลับมาใช้งาน

หากเราย้อนกลับไปพิจารณาหลักการเศรษฐศาสตร์เบื้องต้น มีกฎพื้นฐานข้อหนึ่งที่ทุกคนต้องเรียนรู้ตั้งแต่เริ่มต้นว่า ราคาและปริมาณความต้องการมีความสัมพันธ์ในทิศทางผกผันกัน กล่าวคือเมื่อคุณตัดสินใจยกระดับราคาให้สูงขึ้น กลุ่มผู้บริโภคหรือลูกค้าก็ย่อมที่จะปรับลดพฤติกรรมการใช้งานลง

แต่ความล้มเหลวเชิงกลยุทธ์ของฝั่งเยอรมนีในครั้งนี้ ไม่ใช่เพียงแค่การลืมกฎเศรษฐศาสตร์พื้นฐานเท่านั้น นั่นคือความเข้าใจผิดอย่างรุนแรงที่สับสนระหว่าง "อำนาจต่อรองที่ได้มาจากการเป็นเจ้าของพื้นที่" กับ "ความอยู่รอดและความยั่งยืนในระยะยาวของระบบนิเวศธุรกิจ"

ผู้บริหารสนามบินเบอร์ลินอาจจะมีความเชื่อมั่น ว่าพวกเขาเป็นผู้คุมชะตากรรมและเป็นประตูบานเดียว ซึ่งคิดว่าอย่างไรเสียสายการบินต่างๆ ก็จำเป็นต้องมาง้อ ทว่าในสมรภูมิการค้ายุคใหม่ที่ความคล่องตัวคือหัวใจของการอยู่รอด ยักษ์ใหญ่อย่างไรอันแอร์มีความสามารถในการเคลื่อนย้ายเครื่องบิน ไปยังดินแดนที่มีข้อเสนอที่ดีกว่าได้อย่างรวดเร็วในพริบตา อำนาจการผูกขาดที่เคยภาคภูมิใจจึงกลายเป็นสิ่งที่มีความบางเบา

กรณีศึกษานี้ไม่ต่างอะไรจากเรื่องราวของ เจ้าของอาคารพาณิชย์หรือทำเลให้เช่า ที่คอยคิดแต่จะปรับขึ้นค่าเช่าพื้นที่ในทุกๆ ปี โดยไม่เคยเปิดใจรับฟังเสียงสะท้อนหรือความเดือดร้อนของผู้เช่า ในท้ายที่สุดเมื่อคู่ค้ารายสำคัญทนแบกรับภาระไม่ไหวและเลือกที่จะ ถอนตัวออกไปแสวงหาพันธมิตรใหม่ในดินแดนที่มีต้นทุนต่ำกว่า ในพื้นที่หรือทำเลทางเลือกใหม่ที่มีความคุ้มค่ามากกว่า ปัญหาคือเมื่อเหตุการณ์ดำเนินมาถึงจุดนั้น

ในมุมมองของบุคคลภายนอกหรือผู้ที่ไม่เข้าใจกลยุทธ์ การเคลื่อนไหวในครั้งนี้คือความพ่ายแพ้ของ Ryanair แต่ถ้าหากเราใช้เลนส์ของนักบริหารมืออาชีพมาจับจ้อง นี่คือตัวอย่างที่งดงามและคลาสสิกที่สุดของการ "การบริหารจัดการความเสี่ยงด้วยการถอยเชิงรุก"

ขึ้นชื่อว่า Ryanair พวกเขาไม่ใช่องค์กรที่บริหารงาน ด้วยอารมณ์ความรู้สึกหรือความผูกพันส่วนตัว เนื่องจากพวกเขามีเกณฑ์การประเมินผลตอบแทนต่อที่นั่ง ในทุกๆ ตารางนิ้วและทุกๆ เส้นทางการบินอย่างเข้มงวด และเมื่อใดก็ตามที่ผลลัพธ์เชิงตัวเลขระบุชัดเจนว่า พื้นที่แถบเบอร์ลินกำลังกลายเป็นจุดอับที่ทำลายผลกำไร ทางออกของพวกเขาจึงไม่ใช่การทนอยู่เพื่อรอคอยความเมตตาจากภาครัฐ หากแต่เป็นการตัดวงจรความเสี่ยงแล้วโยกย้ายสินทรัพย์ไปสู่พื้นที่ที่เปิดรับโอกาสมากกว่า

โดยพวกเขามีการตั้งเป้าหมายที่จะขยายการรองรับผู้โดยสารสูงถึง 216 ล้านคนในปี 2026 ซึ่งถือเป็นสถิติที่พุ่งทะยานขึ้นอย่างรุนแรงจากจำนวน 149 ล้านคนในปี 2019 นี่ยังไม่รวมถึงการเดินหน้าขยายการจ้างงานครั้งใหญ่ เพื่อยืนยันว่าโครงสร้างธุรกิจของพวกเขายังคงแข็งแกร่งและขยายตัวอย่างต่อเนื่อง นี่คือหลักฐานชิ้นสำคัญที่ตอกย้ำว่า ทรัพย์สินและบุคลากรไม่ได้ลดน้อยลงเลย หากแต่เพียงแค่ปรับเปลี่ยนตำแหน่งแห่งที่เพื่อเก็บเกี่ยวผลประโยชน์ที่คุ้มค่ากว่าเดิม

ในสังคมการค้าแถบเอเชียเรามักจะถูกหล่อหลอมและปลูกฝังความเชื่อ เรามักจะได้รับการสั่งสอนให้มีความอดทนและมุ่งมั่นต่อสู้ ทว่าในหลายๆ สถานการณ์ของการทำธุรกิจยุคปัจจุบัน การดันทุรังรักษาความสัมพันธ์กับคู่ค้าที่คอยแต่จะรีดไถผลประโยชน์ ไม่ได้เป็นเครื่องหมายของความจงรักภักดีหรือความเก่งกาจใดๆ หากแต่เป็นสัญญาณของการบริหารงานที่ขาดความยืดหยุ่น

คำพูดของซีอีโอระดับแนวหน้าอย่าง Eddie Wilson ได้สะท้อนความจริงใจผ่านประโยคเด็ดที่ว่า "เราไม่มีออปชันอื่น" ทันทีที่หน่วยงานผู้กุมอำนาจประกาศยกระดับราคาขึ้นไปอีก 10% นอกจากนี้เขายังได้วิพากษ์วิจารณ์แนวคิดทางภาษีของเยอรมนี โดยชี้ให้เห็นว่านี่ไม่ใช่ครั้งแรก เพราะพวกเขาได้สั่งปิดศูนย์ปฏิบัติการ ในเมืองใหญ่อย่างแฟรงก์เฟิร์ต ดุสเซลดอร์ฟ อ่านเนื้อหาฉบับเต็ม และสตุตการ์ตมาแล้วเช่นกัน ซึ่งรวมเป็นการสูญเสียกำลังรบฝูงบินรวมถึง 13 ลำออกจากเยอรมนี นี่คือข้อคิดที่ทรงพลังสำหรับผู้ประกอบการทุกคนว่า: การฝืนใจจับมือกับพันธมิตรที่ดำเนินนโยบายขูดรีดผลประโยชน์ฝ่ายเดียว ไม่ใช่ความซื่อสัตย์ทางการค้าที่น่ายกย่องเลยแม้แต่น้อย แต่มันคือการเดินหน้าเข้าสู่ทางตันและทำลายอนาคตของพนักงานทุกคนในองค์กร

สิ่งที่น่าสนใจและน่าศึกษาที่สุดในกรณีศึกษาของสนามบินเบอร์ลินคือ โครงสร้างต้นทุนไม่ได้ดีดตัวสูงขึ้นจนน่ากลัวตั้งแต่เริ่มต้น แต่มันเกิดจากการสะสมของค่าใช้จ่ายส่วนต่างที่ขยับขึ้นทีละนิด ภาษีสนามบินขยับขึ้นเล็กน้อยประมาณ 10% ค่าธรรมเนียมความปลอดภัยเพิ่มอีกนิด ซึ่งหากเราพิจารณาแยกส่วนในแต่ละครั้งย่อมรู้สึกว่าเป็นตัวเลขที่ ธุรกิจยังมีความสามารถในการเจียดงบประมาณมาจ่ายได้ ทว่าเมื่อเวลาผ่านไปแล้วลองนำทุกส่วนมารวมกันในภาพใหญ่ จะพบว่าเม็ดเงินรวมที่สูญเสียไปนั้นขยายตัวขึ้นเป็นทวีคูณ

ในศาสตร์การบริหารจัดการธุรกิจยุคใหม่นั้น เราเรียกปรากฏการณ์ที่เป็นอันตรายร้ายแรงนี้ว่า "การกัดกร่อนของผลกำไรแบบสะสม (Profit Erosion)" ซึ่งเป็นสิ่งที่สร้างความเสียหายในระดับที่ลึกซึ้งกว่า วิกฤตเศรษฐกิจที่เกิดขึ้นอย่างรุนแรงและเฉียบพลันเสียอีก เนื่องจากมันจะไม่ทำให้ระบบพังพินาศลงในวันเดียว ส่งผลให้ผู้บริหารและทีมงานส่วนใหญ่เลือกที่จะปรับตัว และแก้ผ้าเอาหน้ารอดไปตามสถานการณ์เฉพาะหน้าในแต่ละเดือน โดยที่ไม่มีโอกาสได้ตระหนักถึงความเสี่ยงสะสมในระยะยาวเลย

ด้วยเหตุนี้ ข้อคิดสำหรับผู้ดำเนินธุรกิจในปัจจุบันคือ จำเป็นต้องกำหนดตารางเวลาอย่างสม่ำเสมอในรอบปีเพื่อ "การทำเอ็กซเรย์ค่าใช้จ่ายและงบประมาณทั้งระบบ" อย่ามองและประเมินเพียงแค่ว่าตัวเลขบัญชีในเดือนนี้ หรือดูเพียงแค่กระแสเงินสดหมุนเวียนชั่วคราวเท่านั้น แต่สิ่งที่คุณจำเป็นต้องตั้งคำถามและวิเคราะห์คือ "โครงสร้างและสัดส่วนค่าใช้จ่ายคงที่ของเราขยับตัวไปในทิศทางใดในระยะยาว?"

หนึ่งในอาวุธลับและจุดแข็งที่ทรงพลังที่สุดของสายการบิน Ryanair คือการสร้างสถาปัตยกรรมระบบการทำงานที่เอื้อต่อการเคลื่อนย้าย ที่ถูกคิดค้นขึ้นมาเพื่อรองรับสภาวะวิกฤตและการโยกย้ายในเวลาอันสั้น สะท้อนได้จากกลยุทธ์การบริหารจัดการฝูงบินที่เลือกใช้เครื่องบิน เพียงโมเดลสายพันธุ์เดียวสำหรับทุกเส้นทางนั่นคือรุ่น Boeing 737 ซึ่งการควบคุมความหลากหลายทางวิศวกรรมนี้ส่งผลให้ ทำให้บุคลากรทุกภาคส่วน ไม่ว่าจะเป็นนักบินหรือพนักงานบริการ มีความสามารถในการโยกย้ายและสลับสับเปลี่ยนฐานปฏิบัติการ ได้ในทันทีโดยไม่จำเป็นต้องเสียเวลาและงบประมาณ โมเดลนี้จึงกลายเป็นต้นแบบของการสร้างความยืดหยุ่นเชิงปฏิบัติการ

ด้วยเหตุนี้ ทันทีที่ตัวเลขผลประกอบการในเบอร์ลินเริ่มส่งสัญญาณลบ ฝ่ายจัดการจึงสามารถประกาศคำสั่งราชการและขับเคลื่อน ขั้นตอนการเคลื่อนย้ายระบบโลจิสติกส์ทั้งหมดได้อย่างรวดเร็ว โดยไม่จำเป็นต้องใช้วิธีปลดพนักงานหรือสร้างความขัดแย้งภายใน เนื่องจากระบบเปิดโอกาสให้พนักงานสามารถเลือกย้ายไปปฏิบัติหน้าที่ ในการไปทำงานในฐานบินแห่งอื่นๆ ภายในเครือข่ายที่กำลังเติบโต

ในทางตรงกันข้าม หากเป็นองค์กรที่มีลักษณะการทำงานแบบเทอะทะ ที่ทรัพยากรและระบบงานส่วนใหญ่ถูกผูกติดอยู่กับ สถานที่ตั้ง หน่วยงานเฉพาะ หรือระบบปฏิบัติการที่ปรับเปลี่ยนได้ยาก เมื่อบริบทของตลาดเกิดความผันผวนและเกิดความเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ พวกเขาก็มักจะตอบสนองได้ช้าจนกระทั่งสูญเสียความสามารถในการแข่งขันไป

Report this wiki page